• Signalen ouderenmishandeling

    Signalen herkennen

    Signalen van huiselijk geweld zijn soms moeilijk te herkennen, omdat zij vaak niet specifiek zijn voor huiselijk geweld. De meeste signalen kunnen ook op een andere zorg wijzen. Signalen staan niet op zichzelf, maar krijgen betekenis door de context. Er is altijd een wisselwerking tussen ons, onze relaties en de omgeving waarin we leven. Signalen kunnen daarom soms moeilijk te herkennen zijn als huiselijk geweld. Systeem gericht kijken helpt ons om een duidelijker beeld te krijgen van de persoon en zijn situatie.

    Gevoeligheid voor signalen

    Signaallijsten ondersteunen het signaleren van huiselijk geweld. Het is belangrijk om voorzichtig met signaallijsten om te gaan. Signaallijsten zijn niet volledig, ook andere signalen kunnen wijzen op vormen van huiselijk geweld. Bij het signaleren is het met name van belang dat er een gevoeligheid ontwikkeld wordt voor het herkennen van situaties die afwijken van het normale gedrag of de situatie. Het gevoelig zijn voor signalen noemen we 'signaalgevoeligheid' en kan worden versterkt doordat we ons verdiepen in huiselijk geweld.

    Signalen per profiel

    De signalen zijn onderverdeeld in de profielen 'Opzettelijke mishandeling' en 'Ontspoorde zorg'.

  • Opzettelijke mishandeling

    Slachtoffer

    Pleger

    • Bagatelliseert lichamelijke klachten
    • Beschikt niet over eigen geld, heeft geen inzicht in eigen financiën
    • Draagt bedekkende kleding
    • Gedraagt zich in aanwezigheid van partner opvallend anders
    • Geeft geen eigen grenzen aan
    • Geeft vage verklaringen voor of verbergt lichamelijk letsel
    • Heeft een stille, onbeweeglijke houding en oppervlakkige ademhaling
    • Heeft geen eigen mening, of geeft deze niet
    • Heeft moeite met oogcontact
    • Heeft vage verklaringen voor o.a. vernielingen in en om de woning, verwondingen bij zichzelf, gezinsleden en huisdieren
    • Is afwezig, lijkt niet te horen wat je zegt
    • Is gevoelig voor verslaving en/of verslaafd
    • Komt nooit zonder partner op afspraken
    • Lost problemen voor partner op en verdedigt partner
    • Onderdrukt eigen wensen en behoeften
    • Spreekt veelvuldig negatief en/of veroordelend over zichzelf
    • Stelt vragen over echtscheiding en/of relatieproblemen (zonder dat geweld ter sprake komt)
    • Trekt zich terug uit sociale contacten
    • Verandert opvallend/plotseling qua uiterlijke verzorging
    • Vermijdt lichamelijke onderzoeken
    • Voelt zich oververantwoordelijk voor het slagen van de relatie

    Specifiek voor seksueel misbruik

    • Angst voor mannen of vrouwen in het algemeen of angst voor een bepaalde persoon
    • Durft of wil zich niet ontkleden
    • Heeft afkeer van seks of juist overmatige interesse in seks
    • Heeft een afwijkend of ongezond beeld van seksualiteit
    • Heeft pijn, verwondingen, infecties aan de geslachtsorganen
    • Is zeer beperkt in het uiten van affectie
    • Vertoont schrikreacties bij aanraking
    • Belemmert persoonlijke ontwikkeling/sociale contacten van partner (o.a. door te beletten de taal te leren)
    • Controleert doen en laten van partner
    • Drijft eigen mening door/houdt geen rekening met anderen
    • Geeft aan het niet meer aan te kunnen
    • Heeft geen controle over eigen woede
    • Heeft vage verklaringen voor o.a. vernielingen in en om de woning, verwondingen bij zichzelf, gezinsleden en huisdieren
    • Heeft veel kritiek/vernedert partner in het bijzijn van anderen
    • Heeft weinig sociale contacten
    • Is bang voor afwijzing
    • Is extreem jaloers en bezitterig
    • Is gevoelig voor verslaving en/of verslaafd
    • Is in zichzelf gekeerd, laat makkelijk over zich heenlopen
    • Is overbezorgd óf opvallend onverschillig over partner/kinderen
    • Is snel ongeduldig of geïrriteerd
    • Is veel aan het woord en stelt zichzelf centraal
    • Is verbaal agressief tot eigen gelijk is behaald
    • Kan moeilijk alleen zijn
    • Laat zich minderwaardig uit over zichzelf
    • Maakt de partner verantwoordelijk voor zijn/haar geluk
    • Neemt geen verantwoordelijkheid voor eigen problemen, stelt zich afhankelijk op van partner
  • Ontspoorde zorg

    Slachtoffer

    Pleger

    • Bagatelliseert eigen zorgbehoeften
    • Geeft aan in (financiële) vrijheid beperkt te worden
    • Heeft (plotseling) veranderde eet- of slaappatronen
    • Heeft een gebrek aan sociale contacten
    • Heeft een verwaarloosd huishouden
    • Heeft opeens te weinig budget (Lege koelkast, ontbrekend toiletpapier)
    • Is (plotseling) veranderd in gedrag, teruggetrokken of juist veel praten
    • Is geld of spullen kwijt (bijvoorbeeld sieraden die verdwijnen)
    • Maakt depressieve, verwarde of angstige indruk en is schrikachtig
    • Ontwikkelt schulden
    • Toont emotie zonder te willen zeggen waarom
    • Voelt zich bezwaard om eigen grenzen aan te geven
    • Voelt zich bezwaard om eigen grenzen aan te geven
    • Ziet er onverzorgd uit (verwaarloosd uiterlijk en/of lichamelijk letsel zoals ontbrekend kunstgebit of doorligplekken)

    Specifiek voor mensen met een verstandelijke beperking

    • Angst of weigering bij lichamelijke verzorging
    • Emotionele veranderingen (meer teruggetrokken, huilerig, angstig, wanhopig, slaapproblemen)
    • Plots agressief, fysiek overschrijdend of geseksualiseerd gedrag
    • Plotse terugval in vaardigheden of fysiek functioneren (plots incontinent worden of stoppen met eten of drinken).
    • Sterke wisselingen in gedrag of stemming bij aanwezigheid van specifieke personen of in specifieke omstandigheden
    • Veranderd gedrag in de groep
    • Behandelt het slachtoffer zonder respect (moppert veel tegen het slachtoffer, schreeuwt of scheldt)
    • Geeft vage verklaringen voor lichamelijke verwondingen van het slachtoffer
    • Heeft een gebrek aan kennis over ziekte(beeld)
    • Is overbezorgd of opvallend onverschillig over het welzijn van het slachtoffer
    • Isoleert het slachtoffer
    • Scheefgegroeide relatie mantelverzorger / verzorgende
    • Verleent zorg tegen wil en dank en/of staat er als mantelzorger alleen voor
    • Vertoont controlerend gedrag, bijvoorbeeld (overdreven) vaak bellen
    • Vertoont verschijnselen van overbelasting (vermoeidheid, machteloosheid, gezondheidsklachten, zelfopoffering)
    • Wijst (professionele) hulp van buitenaf af